Rond de middag landen we op Tribhuvan Airport. We zijn allebei een tikje gespannen — en dat gevoel krijgt meteen brandstof. Al in het vliegtuig spreekt een local ons aan: of we weten wat er speelt in de stad. Zodra we vertellen dat we een hotel hebben en dat het hotel al contact heeft opgenomen, zakken zijn schouders zichtbaar. Dat is geruststellend.
Even later lopen we richting het Durbar-plein. Er is een curfew: van 11.00 tot 17.00 uur, en opnieuw vanaf 19.00 uur — waarna je de straat absoluut niet meer op mag. Buiten die tijden zijn de meeste winkels open, maar de stad heeft vandaag iets grimmigs. Gesloten rolluiken. Stille steegjes. Tegelijk: intrigerend.
Dan stoten we op iets heel anders: festiviteiten. Eerst even aftasten — protest of feest? — maar het ziet er gemoedelijk uit. Het blijkt de laatste dag van Indra Jatra, een festival waarbij de hindoegod van regen en hemel wordt geëerd en overledenen worden herdacht. Hindoeïsme en boeddhisme door elkaar gevlochten. We kijken toe hoe een groep mensen langzaam een hoge houten paal opricht — het symbool van Indra zelf.
De volgende ochtend is er al meer open. Op het programma: een rondleiding langs de UNESCO-werelderfgoedsites van de Kathmandu-vallei. Of het door de curfew haalbaar is na 11.00 uur is even onzeker — maar het lukt. Bij drie van de vier locaties vragen ze geen entree. Deels omdat de musea gesloten zijn, deels omdat entreegeld in deze politiek gespannen sfeer al snel als corruptie kan worden ervaren.
Links: de Boudhanath Stupa. Rechts: het Durbar-plein van Patan met het beeld van de koning.
Eerste stop: Swayambhunath — het Monkey Temple, vernoemd naar de honderden apen die er vrij rondlopen. Bovenop de heuvel staat een boeddhastandbeeld uit de zevende eeuw. Hoe het zo lang heeft overleefd? Onze gids haalt zijn schouders op. "Goed karma, misschien."
Daarna het Durbar-plein van Patan, één van de drie voormalige paleispleinen in de vallei. Op het plein staat een beeld van de koning in gebedshouding, met een vogel op zijn hoofd — symbool voor voorspoed. Als de vogel wegvliegt: groot onheil. De vogel zat er nog.
Wat je moet weten over de Kathmandu-vallei
- De vallei bestond vroeger uit drie onafhankelijke koninkrijken: Kathmandu, Patan en Bhaktapur — elk met eigen Durbar-plein.
- Bij de Pashupatinath-tempel vinden dagelijks hindoeïstische crematies plaats. De as gaat de Bagmati-rivier in, die uitmondt in de Ganges.
- De Boudhanath Stupa is de op twee na grootste ter wereld — alleen die in Myanmar is groter.
- Lunchen met uitzicht op de stupa kost zo'n €5 à €6 per persoon — zelfs in de "duurste" restaurantjes.
Tussendoor: een winkeltje voor klankschalen. Healing bowls, die door hun trilling lichamelijke problemen zouden oplossen. We krijgen een demonstratie. Het is een bijzonder gevoel. Of onze kwalen zijn verdwenen weet ik eerlijk gezegd niet — maar de eigenaar zei ook dat je het veel langer moet volhouden. Wij hadden vijf minuten.
Meest indrukwekkende stop: de Pashupatinath-tempel, direct aan de Bagmati-rivier. Terwijl wij toekijken van de overkant, vinden er meerdere crematies tegelijk plaats. De lichamen worden gewassen, dan vier uur verbrand. Familie wacht. Daarna gaan de as en de resten de rivier in, richting de Ganges. Onze gids vertelt dat het in Nepal langzaam gewoner wordt dat vrouwen aanwezig zijn bij crematies, en dat het oké is als mannen huilen. Een kleine maar betekenisvolle verschuiving.
We moeten even eerlijk zijn: wat er die ochtend gebeurt is te goed om niet op te schrijven.
We worden opgehaald voor een zonsopgang boven de Himalaya, aansluitend wandeling en hindoetempel. De chauffeur is er. De gids is er nog niet — de curfew. Dan stapt ze hyper de auto in. Ze begint te praten. Ze stopt vier uur lang niet meer.
Haar hele leven komt op tafel. Haar moeder is naar Londen en heeft het familiehotel achtergelaten bij haar en haar oom. Ze wil een goede "vibe". Ze heeft het constant over "smoking". Dan — in de auto, ergens op een bergweg — vertelt ze dat de auto van haar vader in de fik is gezet terwijl hij er nog in zat. Haar vader, zo blijkt, is een politicus die naar India is gevlucht voor zijn veiligheid. Zijzelf heeft dreigberichten ontvangen.
In Nagarkot: niets te zien. Bewolkt. De wandeling kan niet — te glad door de regen. De tempel is gesloten voor toeristen, besloten door de regering die ochtend vanwege de protesten. Ze biedt allerlei compensatie aan maar er komt weinig van terecht.
Uiteindelijk brengt ze ons langs het Durbar-plein van Kathmandu, en zo belanden we in haar hotel — dat intens naar wiet ruikt. Haar oom rookt er een, zij trekt die uit zijn hand want ze is er "echt zo aan toe". Wij krijgen bier aangeboden. Het is acht uur 's ochtends.
De tour was niet wat we hadden verwacht. Maar het was zonder twijfel een ervaring. En gratis — naar ons gevoel ruimschoots verdiend.
In de middag lopen we op eigen houtje door het niet-toeristische deel van de stad — via een route die ChatGPT voor ons uitstippelde. En het is geweldig. Geen toeristen. Gewone mensen. Drukke markten. Een andere stad dan die ochtend.
We eten momo — Nepalese dumplings van buffelgehakt — in een lokaal tentje zonder Engelse kaart. Ze smaken uitstekend.
Ten slotte: het huis van Kumari, de levende godin. Een jong meisje, gekozen tussen haar derde en zevende jaar op basis van afkomst, uiterlijke kenmerken en een spirituele test, wordt beschouwd als de incarnatie van de godin Taleju. Ze leeft vrijwel altijd binnenshuis. Af en toe verschijnt ze aan het raam. We kijken omhoog. Het raam is leeg.